Mutualism: An interview with Kevin Carson

Kevin Carson Interview

Kevin Carson, an American political theorist and a contemporary leader in discussions concerning mutualism and author of three extremely important books on co-operation, mutualism and capitalism (Studies in Mutualist Political Economy, Organization Theory: A Libertarian Perspective, and The Iron Fist Behind the Invisible Hand). Describing his politics as being "the outer fringes of both free market libertarianism and socialism", he certainly will find a welcoming audience among our group - which is why he's been asked several difficult questions.

The Iron Fist Behind the Invisible Hand is available in html format and Studies in Mutualist Political Economy and Organization Theory: A Libertarian Perspective are both available as PDF files.

Firstly, thank you Kevin for agreeing to this interview with The Isocracy Network.

Thanks for inviting me.

Could you begin by giving a description of mutualism from the initial definition offered by the anarchist Proudhon to contemporary examples and your own involvement in this sort of analysis of political economy?

Well, first of all, it's important to distinguish between mutualism as a general form of praxis, and mutualism as a theory. Mutualist practices (friendly societies and lodges, guilds, arrangements for mutual aid, etc.) are probably old as the human race. Proudhon, Owen, Warren, et al simply created a theoretical framework that emphasized such forms of organization as a building block of society. It's a bit like the centipede trying to figure out how it's been walking all this time, or the man who was astonished to learn he'd been speaking in prose all along and didn't even know it.

For that matter, there have been important anarchist thinkers like Kropotkin who emphasized mutual aid and other mutual organizations, without in any strict sense being mutualists. Cooperatives and mutuals have been central to the counterinstitution-building of much of the decentralist Left in the U.S. since the 1960s, but their thought is not explicitly mutualist either.

In fact, I'd go so far as to say that most of the important examples of mutualist practice (the cooperative movement, the local currency and alternative credit movements, etc.) are not explicitly or self-consciously mutualist in ideology.

Having read Proudhon for some years, his thought is so complex and at times even seemingly self-contradictory, that I still hesitate to summarize it. But I'd venture to say, as an approximation, that his programme centered on 1) abolishing artificial property rights in land and artificial scarcity of credit, so that the working class could secure cheap access to the prerequisites of production; and 2) organizing the economy around associations of producers. Of course Proudhon was an important founding thinker for anarchism as a whole as well as for mutualism; so these ideas, in modified form, have heavily influenced later collectivist, communist and syndicalist variants of anarchism.

Mutualist praxis was central to the Owenite movement in the UK (e.g. Owenite craft unions organized cooperative production and distribution by strikers in their own shops), as well as such things as the Rochedale cooperatives, the Chartists, and land colonization movements. Owenism, by way of Christian socialism and guild socialism, probably had a significant (if indirect) influence on distributism.

In the U.S. mutualism's primary founder was the Owenite Josiah Warren. Warrenism, cross-pollinated with J.K. Ingalls' occupancy-and-use view of land ownership and William Greene's mutual banking theories, together led to the plumbline individualism of Benjamin Tucker. Tucker focused almost entirely on the abolition of artificial property rights and privilege in land and credit, assuming that when the legal props to rent and interest were removed and cheap land and credit were universally available, the forms of organization would take care of themselves. He displayed almost no interest whatever in cooperatives, associations for mutual aid, etc., as such.

Dyer Lum, John Beverley Robinson, and Clarence Swartz, all heavily influenced by Tucker, supplemented his focus on eliminating monopolies with some positive speculation on cooperative forms of organization; in so doing, they represented a partial fusion of Tucker's version of individualism with the older cooperativist tradition of Proudhon and Owen. Lum, in particular, was also friendly to the radical labor movement and had fairly close ties to the I.W.W.

Would a highly successful large worker's cooperatives, like the John Lewis Partnership in the UK, and the Mondragón Corporation in Spain [centered in Basque Country] serve as evidence that mutualist economics can and does work in the large scale? Are credit unions evidence that mutualist economics can replace capitalist banking?

Although I'm quite friendly to both Mondragon and credit unions, and consider their influence to be decidedly positive, I believe their form is still distorted considerably by the capitalist milieu within which they exist. I like Mondragon's federated system of cooperative producers, distributors and banks within a single umbrella organization. But it's much too centralized a system in my opinion, with worker representation only effected at the level of the board of directors for the system as a whole; below the level of the Mondragon system as a whole, it's a fairly top-down system of conventional management, with no significant self-management at the level of individual departments or factories.

I would greatly prefer local markets with lots of stand-alone cooperative manufacturing shops on the Emilia-Romagna model, integrated with cooperative banks in some sort of barter or local currency network of the sort promoted by Tom Greco.

Most credit unions, unfortunately, have adopted the culture of the conventional banking industry, and have almost no ideological affinity for the larger cooperative or counter-economy movement. Of course they are still greatly preferable to capitalist banks; being controlled by many small, local depositors, they are far less prone to the excesses of the capitalist banking system that we've seen in recent years.

Proudhon, although arguing that he opposed the idea of individuals deriving an income through rent and investments, said that he never wished "to forbid or suppress, by sovereign decree" such activities. A contemporary mainstream economist may argue that Proudhon's position here would be particularly utopian in those markets that have high barriers to entry or other monopolistic features, that a worker's cooperative versus an entrenched capitalist enterprise in such a market would require a miracle on the scale of David vs Goliath for success.

That sounds a bit like Tucker's pessimistic view of things in his later years, when he seemed resigned to the idea that the large industrial trusts had grown to the point that their market power would persist even after the Four Monopolies were removed.

I think such a view neglects the extent to which capital-intensiveness is a source of high overhead cost and inefficiency, and is only made artificially profitable by the state's subsidies and protections. In fact production as such has become far less capital-intensive over the past three decades, with the old mass-production core outsourcing increasing shares of total production to flexible manufacturing networks and job-shops, and some of them retaining little more than control over marketing and "intellectual property." The development of cheap, small-scale CNC tools in the 1970s meant that the capital outlays required for manufacturing imploded by one or two orders of magnitude. That was the beginning of a long shift from older mass-production industry to Emilia-Romagna, the Toyota supplier network, the job-shops of Shenzhen and Shanghai, etc.

The process continues even further in the same direction with the desktop manufacturing revolution of recent years: cheap, homebrew CNC machines scalable to the small shop and garage.

When physical capital costs are so low, most of the financial role of the old industrial core is becoming redundant. And with small-scale production driven by local orders on a lean, demand-pull, JIT basis, marketing is similarly redundant.

"Intellectual property" is the main surviving buttress to the old corporate walls, and it's becoming increasingly unenforceable.

A follower of Henry George would argue in the realm of natural resources it would be impossible for success and that land-rents should be socialised. How would you respond to these claims?

I'm quite friendly to George, and think the lines between individualism and Georgism are a lot less harsh than (say) Tucker would have believed. But I believe a great deal of rent could be eliminated simply by removing subsidies to economic centralization and positive externalties created by taxpayers--not to mention by removing state enforcement of title to vacant and unimproved land. If as much urban infrastructure as possible were funded by user fees, and cities broken up into lots of mixed-use neighborhoods in which residential areas had their own miniature "downtown" cores, differential rent would be far less significant. I think a majority of George's aims could be achieved by Tucker's means, or even by a throughgoing application of Rothbard's means.

With examples of worker's self-management in the former Yugoslavia, and modelling by economists such as Jaroslav Vanek and Benjamin Ward, it has been shown in some cases (especially in critical infrastructure) it is advantageous for labor-managed firms, in their objective of increasing income per worker, to either lay-off workers or - like a monopolistic capitalist firm - to reduce productivity and thus derive monopoly profits. How would a contemporary version of mutualism prevent these problems?

It's been a long time since I read Vanek's work on worker-managed economies, but my immediate reaction is that there's probably no fool-proof set of governance rules. When the firm is controlled by capital-owners, they'll behave in such a way as to maximize returns on capital; when it's controlled by managers, as in most large Western corporations, they'll maximize benefits to management at the expense of both labor and capital. At least in a worker-managed firm, the decisions will reflect the interests of a bare majority, which can't be said of the other two mechanisms. Beyond that, I think the answer to the kind of behavior you describe lies in exit as much as in voice: the lower the capitalization requirements and the lower the barrier to entry for most forms of production, and the lower the cost threshold for comfortable subsistence, the less catastrophic changes in employment will be. I'd like to see an economy where a much larger share of total consumption needs are met through production for subsistence or barter in the household/informal sector, and the average time spent in wage employment is much less than at present.

That would mean a significantly larger share of the population would be self-employed than at present, a very large share would work hours that we would regard as "part-time," household arrangements for pooling wages and hoarding labor-time would be much more resilient, and even wage-earners would tend to accept as normal prolonged periods of unemployment during which they lived off subsistence resources while waiting for a job to their liking.

Pro-capitalist neoliberals, such as George Reismann, Roderick T. Long have criticised your advocacy of mutualism. Reisman and Long both argue that you do not support John Locke's ownership of landed property that has been mixed with labour or, to use the peculiarly U.S. vernacular, "homesteading". It seems that both this critics have fundamentally misunderstood Locke's concept of land ownership, which recognises a public cost for exclusion and use in addition to the right of added value. How do you respond to these criticisms?

To be frank, I can't say with any degree of confidence what Reisman understands about anything. But I think Long acknowledged Locke's Proviso and explicitly characterized his own position as "non-Proviso Lockeanism." I'm not a Georgist myself, although I'd be well-disposed to a local property rules system based on some form of common ownership and community collection of rent. In any case, justifiably or not, when answering Lockean critics I tend to tacitly work from the premise that "Lockean" means "non-Proviso Lockean." And for the most part, I think a radical and consistent application of non-Proviso Lockean rules would go most of the way toward achieving the aims of the Tucker-Ingalls land theory.

... all the fruits it naturally produces, and beasts it feeds, belong to mankind in common, as they are produced by the spontaneous band of nature: ... Whatsoever then he removes out of the state that nature hath provided, and left it in, he hath mixed his labour with, and joined to it something that is his own, and thereby makes it his property... For this labour being the unquestionable property of the labourer, no man but he can have a right to what that is once joined to, at least where there is enough, and as good left in common for others.
John Locke: Of Civil Government - Second Treatise

For that matter, over time I've come to see the bounderies between the Tucker-Ingalls and non-Proviso Lockean systems as less distinct, and to perceive some practical problems with the Tucker system (at least the more radical variant--he seems to promote different versions of the system at different times). At times Tucker himself seemed to concede the existence of house-rent, but to argue that the nullification of titles to vacant land would (through market competition) cause the land-rent component of rent to disappear and overall rent to fall to the value of rent on buildings. Now, to me, that seems to imply that Tucker wasn't necessarily (at least at times) dead-set against absentee ownership in principle. That variant of his land theory, at least, seems to imply that the important thing was to eliminate large-scale absentee title to vacant and unimproved land.

In any case, I tend to think that doing so would go a long way to eliminating landlord rent through market competition.

Another critic, Walter Block argues that you are actually some sort of Marxist because you use the labour theory of value for deriving a theory of exploitation. It would seem that (a) Block is unaware that Adam Smith and David Ricardo also used the labour theory of value and (b) using it to calculate a rate of exploitation is hardly the same as using it as an anchor to exchange values.

I think the Austrians also, for the most part, exaggerate the extent to which marginalism/subjectivism is a radical departure from classical labor and cost theories. It's closer to the truth to say that marginalism provides a mechanism for explaining the tendency that Ricardo et al described. The marginalist/subjectivist claim that "utility determines value" is true in a technical sense, if you add the qualification "at any point in time given the snapshot of supply and demand in the spot market." But it's not true in the ordinary way we use those words. If you allow changes in supply over time to enter the picture, then supply alters until the utility of the marginal unit reflects the cost of producing it--i.e., exactly what Ricardo said.

It makes far more sense to treat marginalism as a complement or fulfillment to classical political economy, rather than as supplanting it.

Politically, where do you think mutualists should align themselves. Should they spend their efforts in building cooperative organisations, like Proudhon's advocacy of dual power? Or is there some mileage to be made in being involved in existing political organisations, such as the Labour Party - Cooperative Party groups in the U.K.? What about in the United States; is the Libertarian Party salvageable?

I think by far the most important, and the most interest, of our tasks is actually building the kind of society we want, and doing so so far as possible without regard to the state. But there's something to be said for putting external pressure on the state, and participating in political coalitions to remove as much state interference with our activities as possible. Of course the primary emphasis of such coalition-building should be forming pressure groups, rather than attempting to become part of a governing coalition.

A lot of this parallels Daniel DeLeon's disputes with the anarchists in the I.W.W. DeLeon argued that "building the structure of the new society in the shell of the old" (i.e. building industrial unions to serve as organs of self-management) would not be enough by itself. So long as the capitalists controlled the state and its armed force, and the significant minority of people whose class interest was tied up with it, there was the danger of the "Iron Heel" being brought to bear against counter-organizations. On the other hand, political victory alone wasn't sufficient; he gave the example of threats by Jay Gould to organize a national capital strike and lockout if the socialists ever captured the national government. Workers, DeLeon argued, should be focused on building counter-institutions, but also be prepared to seize the commanding heights of the state long enough to dismantle them and prevent them from being used against themselves.

What we need is a primary focus on institution building, without entirely neglecting the need for a political movement to run interference for the counter-institutions.

What's more, there's the very real danger an authoritarian state might make a concerted effort to stamp out the counter-economy through (for example) the kinds of totalitarian surveillance Richard Stallman described in "The Right to Read," intensified licensing and zoning to suppress low-capital producers, etc. It's a waste of effort and probably corrupting to seriously run our people for Congress or the White House. But it's perfectly sensible to carry out propaganda against legislation like the DMCA, to support lobbying campaigns organized by groups like the Electronic Frontier Foundation and NORML, etc.

Proudhon argued that through a society of contracts between individuals, a federal structure could arise. This of course must presume that individuals have the capacity to engage in uncoerced contractual arrangements. What other political requirements do you think have a particular priority in breaking down authoritarian elements in statist rule?

Well, it could be that the authoritarian elements of statist rule will persist on paper right up to the point at which they become irrelevant. But in my opinion it's at least worth a shot to pressure the state from outside, and form ad hoc alliances to pressure the state, in order to minimize its interference and fend off attempts at intensified interference. That includes local efforts against licensing and zoning that impede household microenterprise and micromanufacturing, local pressure to defend peaceful squatters and vagrants, pressure against the regulatory suppression of self-organized mutual-aid efforts, pressure at the national level against further expanding "intellectual property" law, and so forth.

Kevin, thank you for your time and views

Commenting on this Page will be automatically closed on January 3, 2010.


"Another critic, Walter Block argues that you are actually some sort of Marxist because you use the labour theory of value for deriving a theory of exploitation. It would seem that (a) Block is unaware that Adam Smith and David Ricardo also used the labour theory of value..."

Block is certainly aware of this, as Rothbard roundly criticized Smith for having a labour theory of value. But, in fact, as Schumpeter noted, Smith didn't have a labour theory of value!

That is an interesting claim, I take it you are referring to the Schumpeter's (Joseph and Elizabeth's) remarks in History of Economic Analysis.

It seems to stand in contrast with Adam Smith's comments in Chapter V of WoN book 1

The real price of every thing, what every thing really costs to the man who wants to acquire it, is the toil and trouble of acquiring it. What every thing is really worth to the man who has acquired it, and who wants to dispose of it or exchange it for something else, is the toil and trouble which it can save to himself, and which it can impose upon other people.

Now like other classical economists, Marx included, a distinction is made by Smith in the difference between use-value and exchange-value. I think here that that the classical economists concentrated almost entirely on the supply-side of price and, as justly criticised by neoclassical economists, largely ignored the subjective and demand side).

Particularly interesting, at least for me, is that Smith distinguishes land and labour (both 'living' and 'dead') in price determination.

The real value of all the different component parts of price, it must be observed, is measured by the quantity of labour which they can, each of them, purchase or command. Labour measures the value not only of that part of price which resolves itself into labour, but of that which resolves itself into rent, and of that which resolves itself into profit.

We translated the interview into Russian. If you are interested, the translation can be found here:

Great stuff here, keep up the good work!

A basic proposition that both Left and Right can agree on is that mutuals offer a means of blurring the distinction between public and private sector. There is no binary split between national ownership and private property, but varieties of governance and property rights in which goods are held in common, for particular designated uses and groups.

Personally,I view Mutualism as a dynamic framework of horizontal interactions both within and outside the currently existing market structures that are free of coercive and oppressive elements of money monopolization including rent,intellectual property,zoning laws,tariffs and excessive taxation upon the working class.This differs from both Marxist-Leninism and capitalism in that whilst these systems are top-down and hierarchical,Mutualism is bottom-up,directly democratic,peaceful and reciprocal.


Wywiad z Kevinem Carsonem na Isocracy

23 lutego 2013

Wesprzyj wydanie książki Carsona, wejdź na Beesfund

Czy mógłbyś na początek przedstawić, czym jest mutualizm, poczynając od pierwotnej definicji, jaką dał Proudhon, aż do dzisiejszych przykładów i Twojego wkładu w taką analizę ekonomii politycznej?

Cóż, po pierwsze, trzeba rozróżnić mutualizm rozumiany jako ogólna forma praxis oraz mutualizm jako teorię. Mutualistyczne praktyki (wspólnoty przyjacielskie, schroniska, gildie, pomoc wzajemna) są zapewne tak stare, jak sam gatunek ludzki. Proudhon, Owen, Warren i inni jedynie stworzyli ramy teoretyczne, które podkreśliły znaczenie takich form organizacji jako fundamentów społeczeństwa. Trochę tak jak gąsienica próbująca dociec, jak poruszała się do tej pory, lub jak człowiek, który z zaskoczeniem uświadomił sobie, że cały czas mówił prozą, a nie zdawał sobie z tego sprawy.

Jeśli o to chodzi, ważni myśliciele anarchistyczni, jak Kropotkin, zwracali uwagę na pomoc wzajemną i inne organizacje mutualistyczne, nie będąc w żadnym razie mutualistami. Kooperatywy i organizacje mutualistyczne były fundamentalne dla kontinstytucjonalizmu właściwego dla decentralistycznej lewicy w Stanach Zjednoczonych od lat 60., ale ich myśl nie jest również ściśle mutualistyczna.

W gruncie rzeczy, pokusiłbym się wręcz o stwierdzenie, że większość istotnych przykładów praktyk mutualistycznych (ruch kooperatywów, waluty lokalne czy koncepcje alternatywnego kredytu, itd.) nie są wyraźnie ani świadomie mutualistyczne, jeśli chodzi o ideologie za nimi stojące.

Znam Prodhouna od ładnych paru lat, jego myśl jest tak bogata, a czasem pozornie wewnętrznie sprzeczna, że nadal mam obawy przed streszczaniem jej. Pokusiłbym się jednak o stwierdzenie, że w przybliżeniu jego program sprowadzał się do 1) zniesienia sztucznych praw własności do ziemi i sztucznej rzadkości kredytu tak, żeby klasa pracująca mogła zapewnić sobie tani dostęp do środków produkcji; i 2) zorganizowania gospodarki wokół zrzeszeń producentów. Oczywiście, Proudhon jest ważny jako założyciel anarchizmu jako całości i mutualizmu; a zatem te koncepcje w przetworzonej postaci wpłynęły w dużym stopniu na kolektywistyczne, komunistyczne i syndykalistyczne odmiany anarchizmu.

Mutualistyczne praxis było centralne dla ruchu owenowskiego w Wielkiej Brytanii (np. owenowskie związki rzemieślnicze organizujące kooperatywną produkcję i dystrybucję przez strajkujących w ich własnych sklepach), a także dla takich zjawisk jak kooperatywy z Rochedale, czartyści czy ruchy kolonizacji ziemi. Owenizm za pośrednictwem chrześcijańskiego socjalizmu i socjalizmu gildyjnego miał zapewne znaczny (choć pośredni) wpływ na dystrybutyzm.

W Stanach Zjednoczonych głównym założycielem mutualizmu był owenista Josiah Warren. Warrenizm połączony z poglądami J.K. Ingallsa na zajmowanie i użytkowanie oraz teoriami mutualistycznej bankowości Williama Greene’a doprowadził do skrajnego indywidualizmu Benjamina Tuckera. Tucker skupił się niemal wyłącznie na zniesieniu sztucznych praw własności oraz przywilejów: ziemskiego i kredytowego, zakładając, że w sytuacji, gdyby usunąć prawne fundamenty czynszu i procentu oraz gdyby tania ziemia i tani kredyt były powszechnie dostępne, związki organizacji same by o siebie zadbały. Nie interesował się niemal w ogóle kooperatywami, organizacjami pomocy wzajemnej, itp.

Dyer Lum, John Beverley Robinson i Clarence Swartz, będąc pod przemożnym wpływem Tuckera, dopełnili jego projekt zniesienia monopoli pewnymi pozytywnymi rozważaniami na temat kooperatywnych form organizacji; tym samym przedstawili częściową fuzję Tuckerowskiego indywidualizmu ze starszą tradycją kooperatywistyczną Proudhouna i Owena. W szczególności Lum sprzyjał radykalnemu ruchowi pracowniczemu i pozostawał w dość bliskich stosunkach z Robotnikami Przemysłowymi Świata (Industrial Workers of the World).

Czy odnoszące sukces, duże kooperatywy pracownicze, jak John Lewis Partnership w Wielkiej Brytanii czy Mondragón Corporation w Hiszpanii [w Kraju Basków] służą za dowód, że ekonomia mutualistyczna może działać na dużą skalę? Czy spółdzielcze kasy oszczędnościowe potwierdzają, że mutualistyczna ekonomia może zastąpić kapitalistyczną bankowość?

Chociaż dość pozytywnie odnoszę się zarówno do Mondragon, jak i do spółdzielczych kas oszczędnościowych i uważam ich wpływ za zdecydowanie pozytywny, sądzę, że ich forma wciąż zbyt dużo zawdzięcza kapitalistycznemu środowisku, w jakim funkcjonują. Podoba mi się w Mondragonie sfederowany system współpracujących producentów, dystrybutorów i banków w ramach jednej organizacji. Ale moim zdaniem jest on zbyt scentralizowany, a przedstawicielstwo pracowników sprawowane jest wyłącznie na poziomie zarządu dla systemu jako całości; poniżej tego poziomu system Mondargon jako całość jest nadal hierarchicznym systemem tradycyjnego zarządzania, nie mogącym się pochwalić funkcjonowaniem samorządów na poziomie poszczególnych działów czy fabryk.

Zdecydowanie wolałbym lokalne rynki z wieloma samowystarczalnymi, kooperatywnymi manufakturami opartymi na modelu Emilia-Romagna, zintegrowanymi z kooperatywnymi bankami w jakiś system barterowy czy lokalną sieć walutową tego rodzaju, jaką propaguje Tom Greco.

Większość spółdzielczych kas oszczędnościowych, niestety, przyjęło kulturę właściwą dla tradycyjnego sektora bankowego, i niemal w ogóle nie jest podobna pod względem ideologicznym do ruchu kooperatywów czy kontrekonomii. Oczywiście, zdecydowanie wolę je od kapitalistycznych banków; jako że są kontrolowane przez wielu niewielkich, lokalnych deponentów, są zdecydowanie mniej podatne na ekscesy kapitalistycznego systemu bankowości, jakich doświadczamy w ostatnich latach.

Proudhon, chociaż uznawał, że sprzeciwia się pomysłowi, żeby jednostki czerpały dochód z czynszów i inwestycji, stwierdził, że nigdy nie chciałby takiej działalności „zakazać czy stłumić za pomocą dekretu suwerena”. Współczesny ekonomista głównego nurtu mógłby dowodzić, że stanowisko Proudhona jest szczególnie utopijne w stosunku do tych rynków, które mają wysokie bariery wejścia czy cechują się innymi monopolistycznymi czynnikami tak, że zwycięstwo kooperatywu pracowniczego z monolitycznym kapitalistycznym przedsiębiorstwem na takim rynku wymagałoby cudu na skalę Dawida i Goliata.

Brzmi to trochę jak pesymistyczne stanowisko Tuckera, jakie przyjął na starość, gdy wydawał się pogodzić się z tym, że wielkie trusty przemysłowe urosły do takiego punktu, iż ich pozycja na rynku nie zmieniłaby się nawet wtedy, gdyby usunąć cztery monopole.

Sądzę, że taki pogląd nie bierze pod uwagę stopnia, w jakim kapitałochłonność jest źródłem wysokich kosztów ogólnych i braku efektywności, oraz tego, że jest ona zyskowna tylko i wyłącznie ze względu na państwowe subsydia i środki ochronne. W gruncie rzeczy produkcja jako taka stała się znacznie mniej kapitałochłonna na przestrzeni ostatnich trzech dekad, a kluczowy dla starych firm prowadzącym produkcję na skalę masową outsourcing zapewnia udziały w ogólnej produkcji elastycznym sieciom produkcyjnym i małym wyspecjalizowanym zakładom, zaś część takich firm zatrzymuje niewiele więcej ponad kontrolę nad marketingiem i „własnością intelektualną”. Rozwój tanich, małoskalowych narzędzi CNC w latach 70. oznaczał, że nakłady kapitałowe konieczne do produkcji implodowały o jeden czy dwa rzędy wielkości. Był to początek długiego przejścia od starego przemysłu produkcji masowej do Emilia-Romagna, sieci dostawców Toyoty, małych i wyspecjalizowanych zakładów w Shenzhen i Szanghaju, itd.

Proces postępuje dalej w tym samym kierunku wraz z pulpitową rewolucją produkcyjną ostatnich lat: tanie, domowej produkcji maszyny CNC dostosowane do warunków małych sklepów i zakładów.

Gdy koszty kapitałowe są tak niskie, rola finansowa starego rdzenia przemysłowego odchodzi do lamusa. A dzięki małoskalowej produkcji napędzanej przez lokalny popyt oparty na niewielkiej, zgodnej z zapotrzebowaniem i działającej na zasadzie just-in-time produkcji, również marketing staje się niepotrzebny.

„Własność intelektualna” jest głównym filarem podtrzymującym stary gmach korporacyjny, lecz staje się ona coraz bardziej nieegzekwowalna.

Zwolennik Henry’ego George’a dowodziłby, że w sferze zasobów naturalnych osiągnięcie celu nie jest możliwe i że czynsz z ziemi powinien zostać uspołeczniony. Jak odpowiedziałbyś na te twierdzenia?

Całkiem przyjaźnie odnoszę się do George’a i uważam, że granica między indywidualizmem a georgizmem jest znacznie mniej wyraźna niż (powiedzmy) sądziłby Tucker. Ale stoję na stanowisku, że znaczną część czynszu można by znieść, po prostu usuwając subsydiowanie centralizacji gospodarczej, i dzięki pozytywnym efektom zewnętrznym stworzonym przez płatników podatków – nie wspominając o zniesieniu egzekwowania przez państwo tytułów do pustej i nieużytkowanej ziemi. Gdyby tak duża część infrastruktury, jak to możliwe, była utrzymywana za pomocą opłat użytkowników, i gdyby podzielić miasta na wiele zróżnicowanych wspólnot, w których dzielnice mieszkaniowe miałyby swoje własne miniaturowe „przedmieścia”, różnicujący czynsz miałby dużo mniejsze znaczenie. Myślę, że większość celów George’a można by osiągnąć dzięki środkom Tuckera, a nawet przez skrupulatne zastosowanie środków Rothbarda.

Przykłady samorządów pracowniczych w byłej Jugosławii i modele ekonomistów takich jak Jaroslav Vanek i Benjamin Ward pokazują, że w niektórych przypadkach (szczególnie w krytycznych momentach) zarządzane przez pracowników firmy odniosą korzyści – względem celu, jakim jest zwiększenie dochodu na pracownika – gdy albo zwolnią pracowników, albo – jak monopolistyczna firma kapitalistyczna – zmniejszą produktywność, czerpiąc z tego zyski monopolistyczne. Jak współczesna wersja mutualizmu przeciwdziałałaby tym problemom?

Ostatnio pracę Vaneka na temat gospodarek zarządzanych przez pracowników czytałem dawno temu, ale moją natychmiastową reakcją było stwierdzenie, że najpewniej nie ma żadnego niezawodnego zbioru zasad zarządzania. Gdy firma jest kontrolowana przez właścicieli kapitału, będą oni działać tak, żeby zmaksymalizować zyski z kapitału; gdy jest kontrolowana przez menedżerów, jak w większości dużych korporacji na Zachodzie, będą maksymalizować korzyści dla zarządu kosztem zarówno siły roboczej, jak i kapitału. Przynajmniej w formach zarządzanych przez pracowników decyzje będą odzwierciedlać interesy zdecydowanej większości, czego nie można powiedzieć o tych dwóch powyższych mechanizmach. Poza tym myślę, że odpowiedź na ten rodzaj zachowania, jaki opisałeś, leży w pokazaniu swojego niezadowolenia z sytuacji poprzez rezygnację z partycypacji lub próbę zmiany tego stanu: im mniejsze wymogi kapitałowe i im mniejsze bariery wejścia dla większości form produkcji, i im mniejszy próg kosztu komfortowego życia, tym mniej katastrofalne będą zmiany w zatrudnieniu. Chciałbym zobaczyć gospodarkę, w której znacznie większa część potrzeb konsumpcyjnych zaspokajana jest z produkcji na utrzymanie lub barteru w sektorze gospodarstw domowych, a średnia ilość czasu spędzanego w pracy jest zdecydowanie niższa niż dziś.

Oznaczałoby to, że dużo większy odsetek ludności byłby samozatrudniony, że wielu ludzi pracowałoby tyle czasu, jaki dziś określamy pracą na pół etatu, że ustalenia w gospodarstwach dotyczące gromadzenia płac i czasu pracy byłyby bardziej elastyczne oraz że nawet pracownicy za płacę uznawaliby za normalne dłuższe okresy braku zatrudnienia, w czasie których żyliby z zasobów, jakie zgromadzili, czekając na pracę, jaka im będzie odpowiadać.

Prokapitalistyczni neoliberałowie jak George Reismann czy Roderick T. Long skrytykowali Twoje poparcie dla mutualizmu. Zarówno Reismann, jak i Long dowodzą, że nie obstajesz przy Locke’owskiej zasadzie własności ziemi, która została zmieszana z pracą czy też, używając osobliwie amerykańskiego żargonu, zawłaszczona. Wydaje się, że obaj krytycy zupełnie nie zrozumieli Locke’owskiej koncepcji prawa własności do ziemi, która bierze pod uwagę publiczny koszt wykluczenia i użytkowania w dodatku do prawa wartości dodanej. Jak odpowiesz na te argumenty krytyczne?

Żeby być zupełnie szczerym, nie mogę powiedzieć z choćby najmniejszą dozą pewności, co Reismann rozumie przez cokolwiek. Ale sądzę, że Long zwrócił uwagę na proviso Locke’a i explicite opisał swoje stanowisko jako „Lockeanista bez proviso”. Sam nie jestem georgistą, choć pozytywnie odnoszę się do lokalnego systemu praw własności opartego na pewnej formie wspólnego posiadania i wspólnotowym pobieraniu czynszu. W każdym razie, słusznie czy nie, gdy odpowiadam Locke’owskim krytykom, zwykle milcząco wychodzę z założenia, że „Locke’owski” oznacza „Locke’owski bez proviso”. I w dużym stopniu uznaję, że radykalne i konsekwentne zastosowanie zasad „Lockeanizmu bez proviso” prowadziłoby do osiągnięcia większości celów teorii ziemi Tuckera-Ingallsa.

„Wszystkie owoce, będące jej naturalnymi płodami, wraz z pasącymi się na niej zwierzętami, wspólnie należą do rodzaju ludzkiego, tak jak zostały nadane hojną ręką natury. (…) Cokolwiek zatem wydobył on [człowiek] ze stanu ustanowionego i pozostawionego przez naturę, złączył ze swą pracą i przyłączył do tego, co jest jego własne, uczynił swą własnością. (…) Praca ta jest bezsprzecznie własnością pracownika, stąd żaden człowiek, poza nim samym, nie może być uprawniony do tego, co raz już zostało przez niego zawłaszczone tam, gdzie pozostają jeszcze dla innych nie gorsze dobra wspólne” (John Locke, Dwa traktaty o rządzie).

W gruncie rzeczy, z czasem zauważyłem, że różnice między doktryną Tuckera-Ingallsa i „Lockeanizmem bez proviso” są mniej wyraźne i zacząłem dostrzegać pewne problemy natury praktycznej z systemem Tuckera (przynajmniej z jego bardziej radykalną odmianą – zdaje się, że promował różne wersje tego systemu w różnym czasie). Czasem sam Tucker uznawał istnienie czynszu za mieszkanie, ale dowodził, że unieważnienie tytułów do pustej ziemi doprowadziłoby (w wyniku konkurencji rynkowej) do zaniku czynszu ziemskiego i do ogólnego spadku wysokości czynszu od budynków. Wydaje mi się, że implikuje to, iż Tucker nie był z konieczności (przynajmniej czasem) przeciwko własności in absentia z zasady. Ten wariant jego teorii ziemi zdaje się mówić, że istotne było zniesienie wielkoskalowych tytułów własności do pustej i nieuprawianej ziemi.

W każdym razie, sądzę, że przyczyniłoby się to walnie do wyeliminowania czynszu od najmu poprzez konkurencję rynkową.

Inny krytyk, Walter Block, argumentuje, że jesteś tak naprawdę jakimś marksistą, bo korzystasz z laborystycznej teorii wartości w celu wypracowania teorii wyzysku. Mogłoby się wydawać, że a) Block nie wie, że Adam Smith i David Ricardo również korzystali z laborystycznej teorii wartości oraz b) korzystanie z niej do obliczenia stopy wyzysku nie jest w żadnym razie tym samym, co korzystanie z niej jako oparcia dla wartości wymiennej.

Uważam, że austriacy w dużej mierze przeceniają także stopień, w jakim marginalizm/subiektywizm stanowi radykalne odejście od klasycznych teorii pracy i kosztu. Bliższe prawdy jest stwierdzenie, że marginalizm zapewnia mechanizm wyjaśnienia tendencji, którą Ricardo i inni opisali. Marginalistyczne/subiektywistyczne twierdzenie, że „użyteczność określa wartość” jest prawdziwe w technicznym znaczeniu, jeśli doda się dookreślenie: „w danym punkcie czasu, mając dany fragment podaży i popyt na rynku spot”. Ale nie jest prawdziwe w zwyczajowym znaczeniu, jakie nadajemy słowom. Jeśli uwzględnimy zmiany w czasie, podaż zmienia się aż użyteczność krańcowej jednostki będzie odzwierciedlać koszt jej produkcji – tj. dokładnie to, co stwierdził Ricardo.

Znacznie bardziej sensowne jest uznawanie marginalizmu jako dopełnieniea klasycznej ekonomii politycznej aniżeli jej zastępnika.

Jak myślisz: gdzie politycznie mutualiści powinni się odnaleźć? Czy powinni swoje wysiłki poświęcić na tworzenie organizacji kooperatywnych, jak poparcie Produhona dla rozdwojonej władzy? Czy jest może jakiś pożytek z działalności w istniejących organizacjach politycznych, jak Partia Pracy – w Partii Kooperatywnej w Wielkiej Brytanii? Albo co ze Stanami Zjednoczonymi; czy da się uratować Partię Libertariańską?

Sądzę, że najważniejszym i najbardziej interesującym z naszych zadań jest faktyczne stworzenie takiego społeczeństwa, jakiego pożądamy, co więcej stworzenie go – jak najbardziej się da – bez względu na państwo. Ale trzeba coś powiedzieć na temat wywierania zewnętrznego nacisku na państwo, uczestnictwa w koalicjach politycznych, żeby usunąć tak dużo interwencji państwowej z naszych żyć, jak to możliwe. Oczywiście, główny nacisk w tworzeniu takich koalicji powinno się położyć na formowanie grup nacisku niż na próbę wejścia do koalicji rządzącej.

Spora tego część jest analogiczna do dysput Daniela DeLeona z anarchistami w I.W.W. DeLeon dowodził, że „budowanie struktury nowego społeczeństwa w skorupie starego” (tj. tworzenie związków przemysłowych, które miały być organami samorządu) samo przez się nie byłoby wystarczające. Dopóki kapitaliści kontrolowali państwo oraz jego siły zbrojne i zdecydowaną większość ludzi, których interes klasowy jest z nim powiązany, istniało niebezpieczeństwo, że przeciwko kontrorganizacjom zastosuje ono „żelazny obcas”. Z drugiej strony, samo zwycięstwo polityczne nie było wystarczające; podał przykład gróźb Jaya Goulda, żeby zorganizować ogólnopaństwowy strajk kapitałowy i lokaut, gdyby socjaliści kiedykolwiek zdobyli władzę. Robotnicy, dowodził DeLeon, powinni skupić się na tworzeniu kontrinstytucji, ale także być gotowi przejąć szczyty władzy na tak długi czas, żeby zdemontować je i uniemożliwić zastosowanie jej przeciwko nim samym.

Musimy skupić się przede wszystkim na tworzeniu instytucji, nie zaniedbując potrzeby istnienia ruchu politycznego, który odwracałby uwagę od działania kontrinstytucji.

Co więcej, rzeczywistym zagrożeniem jest to, że autorytarne państwo może podjąć się skoncentrowanego wysiłku wyrugowania kontrekonomii poprzez np. różne rodzaje totalitarnej inwigilacji, jakie Richard Stallman opisał w The Right to Read, wzmożone licencjonowanie czy podział na strefy, żeby zgnieść małokapitałowych producentów, itd. Startowanie naszych ludzi do wyborów do Kongresu czy Białego Domu jest stratą wysiłków i może być korupcjogenne. Ale zupełnie sensowne będzie głoszenie propagandy przeciwko ustawom, jak np. DMCA, popieranie kampanii lobbingowych organizowanych przez grupy jak Electronic Frontier Foundation czy NORML, itd.

Proudhon dowodził, że federalna struktura może powstać dzięki społeczeństwu umów. Musi to rzecz jasna zakładać, że jednostki mają możność zawierania dobrowolnych umów. Jakie inne wymogi polityczne mają istotne znaczenie dla złamania autorytaryzmu właściwego dla państwowego panowania?

Cóż, może być tak, że autorytaryzm państwowego panowania będzie trwać na papierze aż do punktu, w którym stanie się zupełnie nieistotny. Ale moim zdaniem co najmniej opłaca się naciskać na państwo od zewnątrz i tworzyć doraźne przymierza, żeby wywierać jakiś wpływ na państwo, żeby zminimalizować jego ingerencję i powstrzymać próby wzmożenia ingerencji. Obejmuje to lokalne działania przeciwko licencjonowaniu i dzieleniu na strefy, które hamują domowe mikroprzedsiębiorstwa i zakłady produkcyjne na skalę mikro, lokalny nacisk na obronę pokojowo nastawionych squattersów i włóczęgów, opór przeciwko prawnemu ograniczeniu organizacji pomocy wzajemnej, nacisk na poziomie narodowym przeciwko dalszemu rozszerzeniu prawa „własności intelektualnej”, i tak dalej.